بڵاوبوونەوەی داتاکانی پەیوەست بە سامانە دەستبەسەرداگیراوەکانی ئەم دواییەی عەدنان جومەیلی، بریکاری پێشووی وەزیری نەوت بۆ پاڵاوتن، وێنەیەکی ڕوون و دڵتەزێن لەو کارەساتە ئابوورییە پیشان دەدات کە بەر کۆمەڵگە کەوتووە، بەجۆرێک تەنها ئەو پارە، زێڕ و مووڵکانەی کە لەلای جومەیلی دەستیانبەسەردا گیراوە هاوتای داهاتی ساڵانەی ٣٩ بۆ ٤٢ هەزار هاوڵاتی عێراقە.

بەپێی دوایین ئامار و ژمارە فەرمییەکان، کۆی گشتیی ئەو سامانە دەستبەسەرداگیراوە پێکاتووە لە:

پارەی کاش (دۆلار): ١٢.٠٠٠.٠٠٠ دۆلار (دوانزە ملیۆن دۆلاری ئەمریکی).

پارەی کاش (دینار): ٢١٣.٠٠٠.٠٠٠.٠٠٠ دینار (دوو سەد و سیانزە ملیار دیناری عێراقی).

زێڕ: ٤٠٠ کیلۆگرام زێڕی پوخت، بەهای کۆی زێڕەکە دەبێتە (نزیکەی ٥٢ ملیۆن دۆلار بە نرخی ئەمڕۆی بازاڕ).

موڵک و سامان: ٧٠ موڵک و ٢١ ئۆتۆمبێلی نوێ.

بۆ تێگەیشتن لە قەبارەی ڕاستەقینەی ئەم سەروەت و سامانە لەسەر ئاستی تاک، دەکرێت بەم شێوەیە بەراورد بکرێت:

تێکڕای داهاتی ساڵانەی تاک لە عێراقدا بە نزیکەیی دەوروبەری ٥٥٠٠ بۆ ٦٠٠٠ هەزار دۆلارە (نزیکی ٥.٧ ملیۆن دینار).

تەنها بەهای ١٢ ملیۆن دۆلار و ٢١٣ ملیار دیناری کاش، یەکسانە بە داهاتی ساڵانەی نزیکەی ٣١.٢٠٠ هاووڵاتیی عێراقی پێکەوە لە ماوەی یەک ساڵدا.

ئەگەر بەهای ٤٠٠ کیلۆگرام زێڕەکەش بخەینە سەر (نزیکەی ٥٢ ملیۆن دۆلار)، کۆی گشتییەکە دەبێتە داهاتی ساڵانەی ٣٩.٠٠٠ بۆ ٤٢.٠٠٠ هاووڵاتی بۆ ماوەی یەک ساڵی تەواو.

ئەگەر ئەو بڕە پارەیەی کە دەگاتە سەرووی ٦٤ ملیۆن دۆلار (بەبێ ژماردنی بەهای ٧٠ موڵک و ٢١ ئۆتۆمبێل)، لە خزمەتی گشتی و کەرتی ئاوەدانکردنەوەدا بەکاربێت، دەبوو ئەم ژێرخانە گەورەیەی خوارەوە دروست بکرایان:

کەرتی تەندرووستی: تێچووی دروستکردنی نەخۆشخانەیەکی مۆدێرن و پڕکردنەوەی بە پێویستییەکانەوە (بە توانای ١٠٠ قەرەوێڵە) نزیکەی ١٠ بۆ ١٢ ملیۆن دۆلارە، بەو بڕە پارەیەی دزراوە، دەکرا ٥ بۆ ٦ نەخۆشخانەی گەورە و مۆدێرن لە ناوچە هەژارنشینەکان و شارۆچکە دوورەدەستەکاندا دروست بکرایەن.

کەرتی پەروەردە: تێچووی دروستکردنی یەک خوێندنگەی مۆدێرنی ٣٦ پۆلی بە هەموو پێداویستییەکانەوە نزیکەی ٧٠٠ هەزار بۆ ملیۆنێک دۆلارە، بەم سەروەتە تاڵانکراوە، دەکرا ٦٠ بۆ ٨٠ خوێندنگەی نوێ دروست بکرێت و کێشەی کەمیی بینای خوێندنگە چارەسەر بکرێت.

کەرتی خوێندنی باڵا: تێچووی درووستکردنی کۆمەڵگەیەکی زانستی زانکۆی پێشکەوتوو دەوروبەری ٢٥ بۆ ٣٠ ملیۆن دۆلارە، کە دەکرا ببێتە هۆی بنیادنانی دوو کۆلێژ یان پەیمانگەی نوێ بۆ دەرچووانی پۆلی ١٢.

پڕۆژەی خزمەتگوزاری: دیسان دەکرا پڕۆژەی ستراتیژیی ئاو و ئاوەڕۆ بۆ دەیان گەڕەکی هەژارنشین دابین بکرێت، یان سەدان کیلۆمەتر ڕێگای سەرەکی و لاوەکی قیرتاو بکرێن کە ئێستا هاووڵاتییان تێیدا تووشی کارەساتی هاتوچۆ دەبنەوە.

ئەم دۆسییەیە تەنها نموونەیەکی بچووکە لە لێشاوی گەندەڵیی سیستەماتیک کە دەیان ساڵە جەستەی ئابووریی عێراقی داگیرکردووە و سامانی نیشتیمانیی بە هەدەر دەدات، کاتێک تاکە بەرپرسێک دەتوانێت بە قەبارەیەکی هێندە گەورە سامانی گشتی قۆرخ بکات کە یەکسانە بە داهاتی دەیان هەزار هاووڵاتی، ئەمە ئاماژەیەکی مەترسیدارە بۆ پێویستیی بەپەلە بە چاکسازیی ڕیشەیی و سەروەریی یاسا.

چارەسەرکردنی ئەم قەیرانە قوولە تەنها بە گرتنبەری ڕێوشوێنی ڕووکەش کۆتایی نایەت، بەڵکو پێویستی بە دامەزراندنی دەسەڵاتێکی دادوەریی بێگەرد، شەفافبوونی تەواو لە گرێبەستە نەوتی و ئابوورییەکاندا و گەڕاندنەوەی متمانەیە بۆ تاکی عێراقی کە قووتی ڕۆژانەیان دەبێتە قوربانیی بەرژەوەندیی تەسک و گەندەڵکاران.

ئـ.ع